Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΕΡΝΑ ΑΠΟ ΜΕΣΑ (1990)

Ο Δρόμος Περνά από Μέσα – Πειραματικό Θέατρο της Πόλης – Μαριέττα Ριάλδη

Σκηνοθεσία: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Σκηνικά: Γιούλα Γαζετοπούλου
Κοστούμια: Λυδία Γραβάνη
Μουσική Επένδυση: Φίλιππος Σοφιανός

Έργο σε δύο μέρη και επτά εικόνες. Σε ένα παρηκμασμένο νεοκλασικό αρχοντικό ζει ο γερο-Ποριώτης, ένας ξεπεσμένος μεγαλοαστός με μοναδική συντροφιά την πιστή του οικονόμο. Ξαφνικά εισβάλλει στο σπίτι ο Αντωνάκος, ένας μικρομεσαίος επιχειρηματίας με τη γυναίκα του, οι οποίοι με “δόλωμα” τις αυθεντικές αντίκες που φέρνουν, επιδιώκουν να πείσουν τον ιδιοκτήτη να συμμετάσχει σε ένα σχέδιο οικονομικής “ανάδειξης” του μεγάρου, με απώτερο σκοπό να γίνουν οι ίδιοι ιδιοκτήτες του και να ανέλθουν κοινωνικά.

«Έξοχο απόκτημα του νεοελληνικού θεάτρου είναι το έργο “Ο δρόμος περνά από μέσα”, τελευταίο δείγμα γραφής του Ιάκωβου Καμπανέλλη, σκηνοθετημένο από τον ίδιο στο Πειραματικό Θέατρο της Πόλης. Η οικονομία και συγχρόνως ο πλούτος των καίριων μονολόγων, η ισορροπία ανάμεσα στην ενδοσκόπηση και την απογραφή κοινωνικών τύπων, ο δραματικός χώρος ως πεδίο ποιητικών αναγωγών και μεταφορών, η ελλειπτικότητα που συμβαδίζει με την υπαινικτικότητα, η διακριτική παρεμβολή μιας λυρικής γλωσσάς και κυρίως ο γερός σχεδιασμός των ατομικών περιπτώσεων συνιστούν μερικά από τα προτερήματα του έργου. Στο σημείο όπου ο παλιός κόσμος διασταυρώνεται με τον καινούριο, όπου το παρελθόν, ως ανάμνηση, φόβος η τύψη, συγκρούεται με το αδίστακτο παρόν, όπου ένα θνήσκον κοινωνικό στρώμα υποσκάπτεται από το στρώμα των αναρριχόμενων, των οικονομικά εύρωστων, ακαλλιέργητων και ανενδοίαστων, με σκοπό να αντικατασταθεί σταδιακά, οικοδόμησε ο Καμπανέλλης τον δικό του “Βυσσινόκηπο”.»

Ελένη Βαροπούλου – ΤΟ ΒΗΜΑ

«Στο νέο του έργο ο Καμπανέλλης αποδεικνύεται σημαντικός πλέον ποιητής. Ενώ διαβλέπει ότι υπάρχει προγραμματικό σχήμα, η δραματουργική ανάπτυξη είναι τέτοια ώστε στο έργο απογειώνεται και καθίσταται πλέον δραματουργική πρόκληση για το μέλλον της θεατρικής μας πορείας. Ο Καμπανέλλης ωριμάζοντας απεκάλυψε μια τρυφερή ενδοχώρα, μια λυρική περιοχή του ταλέντου του που έως τώρα έκρυβε. Αφού έως πριν λίγο στο έργο του κατειρωνεύτηκε το νεοπλουτικό κιτς, την εκζήτηση του γούστου και τη δουλεία στο συρμό, τώρα μας ανοίγει δρόμο για να απολαύσουμε την αφή του σπανίου, τη σοφία της μαστοριάς, την αξία του ακριβού και του μοναδικού. Στον “Αόρατο Θίασο” υπήρξαν εξαίσιες νοσταλγικές αναφορές στην αυθεντικότητα του τοπίου, στη χαμένη κοινοτική ζωή, στην αγαπητική σχέση που οικοδομείται στην αυλή και στην ευρεία συγγένεια. Το έργο του Καμπανέλλη είναι ένα πνευματικό γεγονός πέρα από ένα σημαντικό απόκτημα της νεοελληνικής δραματουργίας.»

Κώστας Γεωργουσόπουλος – ΤΑ ΝΕΑ

Ο ΕΠΙΚΗΔΕΙΟΣ (1992)

Ο Επικήδειος – Θανάσης Παπαγεωργίου – Θέατρο Στοά

Παίχτηκε για πρώτη φορά ως τρίτο μονόπρακτο στο ρεσιτάλ ερμηνείας του Θανάση Παπαγεωργίου με μονολόγους του Ιάκωβου Καμπανέλλη, με γενικό τίτλο «Τρεις σε Μοναξιά», Θέατρο Στοά.
(Αυτός και το πανταλόνι του, Ο πανηγυρικός, Ο επικήδειος)

Σκηνοθεσία – Ερμηνεία: Θανάσης Παπαγεωργίου
Σκηνικά – Κοστούμια: Λέα Κούση

Κωμικός μονόλογος με μαύρο χιούμορ. το έργο παρουσιάζει το δράμα ενός ηλικιωμένου συγγραφέα που θεωρεί οτι δεν είχε την αναγνώριση που του άξιζε εν ζωή και προσπαθεί να την αποκτήσει έστω και μετά θάνατον.

« … Πρόκειται για ένα μονόλογο ο οποίος μέσα από ένα τηλεφώνημα αποκαλύπτει στην ουσία τη βαθύτερη φύση της φιλοδοξίας και τον τρόμο της αφάνειας.»
« … Με διαύγεια λεκτική, υποβόσκον χιούμορ κι έντονο σαρκασμό, ο συγγραφέας μας δίνει την εικόνα ενός ανθρώπου που ορίζει μακάβρια την επιβεβαίωσή του, που θεωρεί το γεγονός της ανάδειξής του σημαντικότερο ακόμα κι από τη ζωή του, σαν ένα επίτευγμα ανώτερο της ίδιας του της ύπαρξης.»

Μαρία Κυριάκη – ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ (Οκτώβριος 2014)

Ο ΔΕΙΠΝΟΣ (1993)

Ο Δείπνος (Γράμμα στον Ορέστη, Ο Δείπνος, Πάροδος Θηβών) – Εθνικό Θέατρο – Νέα Σκηνή

Σκηνοθεσία: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Σκηνικά – Κοστούμια: Ντόρα Λελούδα
Μουσική επιμέλεια: Ολυμπία Κυριακάκη

Έργο που απότελείται από τρία μονόπρακτα, βασισμένα στους μύθους των Ατρειδών και των Λαβδακιδών: Γράμμα στον Ορέστη, Ο Δείπνος και Πάροδος Θηβών. Στο πρώτο, η Κλυταιμνήστρα γράφει ένα γράμμα στον γιο της Ορέστη εξιστορώντας του τα γεγονότα που την οδήγησαν στη δολοφονία. Μιλά για την εποχή της το άδικο σύμπαν των ανδρών,για τους πολέμους, τη βία, το έγκλημα, το αίμα. ζητά ένα τέλος. Στο δεύτερο μονόπρακτο, οι γόνοι του οίκου των Ατρειδών οργανώνουν ένα επιμνημόσυνο δείπνο για τους δολοφονημένους γονείς τους. Παρευρίσκονται οι ζωντανοί και οι νεκροί μαζί, στο ίδιο τραπέζι, μετανιωμένοι για τις πράξεις τους και με την επιθυμία της συμφιλίωσης. Στο τρίτο, η υπόθεση του έργου αποτελεί ίσως μια εξέλιξη της τραγωδίας Αντιγόνη. Ό μύθος διαδραματίζεται μετά την ταφή του Πολυνείκη, όταν ξεσπούν ταραχές στη Θήβα, ανάμεσα στους οπαδούς του Κρέοντα και τρου Οιδίποδα.

«Ο Καμπανέλλης μπαίνοντας στην όγδοη δεκαετία της ζωής του συνεχίζει να μας αιφνιδιάζει πρωτοπορώντας, γιατί τι άλλο από αιφνιδιασμός είναι τα τρία μονόπρακτα που παρουσιάζει στη Νέα Σκηνή του Εθνικού με δική του σκηνοθεσία. “Ο Δείπνος” είναι μια ευφυής σύλληψη. Η παρουσία στο νεκρόδειπνο αυτό ζωντανών και πεθαμένων, όπου όμως δεν υπάρχει μεταξύ τους καμιά επικοινωνία (οι νεκροί ακούν τους ζωντανούς, αλλά οι ζωντανοί δεν υποπτεύονται την παρουσία των πεθαμένων),δίνει την ευκαιρία στον Καμπανέλλη να σκαλίσει ενδιαφέρουσες πτυχές των ηρώων του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη μετά τα φονικά, όπου τα θύματα έχουν πια την εμπειρία της αιωνιότητας και οι ζωντανοί θύτες την αφόρητη ενοχή για την απουσία των θυμάτων.»

Κώστας Γεωργουσόπουλος – ΤΑ ΝΕΑ

«Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης για μια ακόμη φορά μας αιφνιδίασε με την υψηλής ποιότητας, ποιητικού οίστρου, θεματικού πλούτου, μορφολογικής ευλυγισίας, πνευματικής φρεσκάδας, θεατρική δημιουργία του. Αποτελούν κατά τη γνώμη μας μέγιστη προσφορά στη σύγχρονη δραματουργία. Και όχι μόνο στην ελληνική. Η προσφορά του Καμπανέλλη δεν είναι μέγιστη μόνο για την αισθητική και δραματουργική δεινότητα των μονόπρακτων αυτών, αλλά γιατί μέσω αυτών επεξεργάζεται με εκπληκτική πρωτοτυπία, με έξοχη ψυχογραφική ικανότητα, με βαθύτατη αγάπη και κατανόηση για τον άνθρωπο, με σύγχρονη κοινωνιολογική αντίληψη, τους τραγικούς μύθους των Ατρειδών και Λαβδακιδών.»

Θυμέλη – ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ

ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΙΨΕΝ (1995)

Στη Χώρα Ίψεν – Πειραματική Σκηνή της Τέχνης, Θεσσαλονίκη

Σκηνοθεσία: Πέτρος Ζηβανός
Σκηνικά – Κοστούμια: Ιωάννα Μανωλεδάκη
Μουσική – Επιμέλεια: Δημήτρης Ναζίρης

Έργο – σπουδή πάνω στους Βρυκόλακες του Ίψεν. Αρχικά, παρουσιάζεται το πορτρέτο των δύο ιψενικών ηρώων, της κυρίας Άλβιγκ και του πάστορα Μάντερς όπως ίσως ήταν σε νεανική ηλικία, όταν γνωριστήκαν και ερωτεύθηκαν. Έπειτα τα δύο πρόσωπα παρουσιάζονται σε μεταγενέστερη εστιγμή, όταν ξανασυναντώνται, αλλά και πάλι ο έρωτας παραμένει ανεκπλήρωτος και οι ήρωες ερημώνουν ψυχικά.

«Όσον αφορά, όμως, την κατανόηση των ίδιων των χαρακτήρων, είναι αλήθεια ότι παρά την αναγνωρισμένη διαχρονικότητα των έργω του Ίψεν, δεν μπορούμε εμείς σήμερα να συνδεθούμε εύκολα με τα πολιτισμικά συμφραζόμενα του 1880. Η ιδιαίτερη γλώσσα των προσώπων εκείνης της εποχής, οι πεποιθήσεις τους και οι εκφράσεις τους δεν έχουν ούτε ένα μεγάλο έργο εξομολογητικό, σοφό, ειλικρινές, ντοκουμέντο μιας υπαρξιακής περιπέτειας με έντονο το ιστορικό περιβάλλον και τις εποχές που διαδραματίστηκε.»

Γιώργος Χατζηδάκης – ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗ

«Στη διαδρομή του θεάτρου και την επαφή του με το κοινό υπάρχουν μερικοί συγγραφείς που μοιάζουν συνεχώς αειθαλείς. Συγγραφείς που παραμένουν με το πέρασμα του χρόνου μονίμως δημιουργικοί, αναζητητές και πρωτοπόροι, εξελίσσοντας αδιάκοπα τη γραφή και τη σκέψη τους, χωρίς συγχρόνως να χάνουν τη ζώσα σχέση τους με την κοινωνία και τη ζωή γύρω τους. Ένας τέτοιος συγγραφέας στον ελληνικό θεατρικό και κοινωνικό χώρο είναι και ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, ο “πατριάρχης” του νεότερου θεάτρου του τόπου. Συγγραφέας που μοιάζει να μη σταματά σε όσα – πάμπολλα και εξόχως σημαντικά – έχει ήδη προσφέρει, αλλά αναζητά συνέχεια καινούριους τρόπους για να εκφράσει το διευρυνόμενο προβληματισμό του, ο οποίος μάλιστα δείχνει την τελευταία δεκαετία να εγκαταλείπει σταδιακά την – καίρια οπωσδήποτε – περιγραφική και κριτική ματιά του προς τη “συμβιωτική” ζωή και να καταδύεται στον ίδιο τον πυρήνα της οντολογικής υπόστασης του ανθρώπου. Με ήρωες και θέματα που πλέον δεν χαρακτηρίζονται απλώς από την “ελληνικότητα” τους, μα την εμπεριέχουν.»

Βάιος Παγκουρέλης – ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ

Η ΣΤΕΛΛΑ ΜΕ ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΓΑΝΤΙΑ (1997)

Η Στέλλα με τα Κόκκινα Γάντια – ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βόλου

Σκηνοθεσία: Θέμης Μουμουλίδης
Σκηνικά – Κοστούμια: Γιώργος Ασημακόπουλος

Μια ερωτική ιστορία σε δύο μέρη και έξι εικόνες. Επηρεασμένος ο Καμπανέλλης από το έργο του Λόρκα και την όπερα Κάρμεν, έγραψε το έργο “κατά παραγγελία” για τη Μελίνα Μερκούρη, από την οποία εμπνεύστηκε την κύρια ηρωίδα. Το έργο παρουσιάζει τις ιστορίες και τα δράματα του μικρόκοσμου του ρεμπέτικου τραγουδιού της εποχής.

Ο συγγραφέας δείχνει ήδη εδώ τις αρετές του: ένα ρεαλιστικό κείμενο με ποιητικά «πετάγματα», με εξαιρετική αίσθηση της δραματικής οικονομίας και του θεατρικού διαλόγου έστω κι αν δεν βαθαίνει πέρα από το μελόδραμα και δεν έχει μπορέσει να ξεπεράσει την εποχή του. Τα δάνεια είναι εμφανή: η Στέλλα και η Κάρμεν – μια Κάρμεν πιο συνειδητοποιημένη κοινωνικά – , οι διάλογοι εμπνέονται από τον Λόρκα και τον Τεν. Ουίλλιαμς, η συνάντηση με τον νεαρό έρχεται κατευθείαν από το Λευωφορείον ο Πόθος… Αλλά δεν αίρουν την αξία του.

Γιώργος Δ. Σαρηγιάννης – ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΡΑΞΗ (1997)

Η Τελευταία Πράξη – Πειραματική Σκηνή της Τέχνης, Θεσσαλονίκη

Σκηνοθεσία: Πέτρος Ζηβανός
Σκηνικά – Κοστούμια: Ιωάννα Μανωλεδάκη
Μουσική: Φαίδων Χατζηαντωνίου

Έργο σε έξι εικόνες, με ανατροπ[ές και εκπλήξεις. Τα χρόνια περνούν και ο Οδυσσέας δεν επιστρέφει στην Ιθάκη. Έχει την έμμονη ιδέα οτι οι πολιτικοί του αντίπαλοι θα τον εξοντώσουν. Κάποιθα στιγμή γυρίζει κρυφά, όμως τον ανακαλύπτουν και καταστρώνουν σχέδιο για να τον επαναφέρουν στα συγκαλά του. Όπως επισημαίνει ο Νικηφόρος Παπανδρέου, “Ο Καμπανέλλης επανέρχεται με αμείωτο κέφι σ’ ένα μύθο που τον απασχολεί από παλιά και ταυτόχρονα κλείνει το μάτι στον σαιξπηρικό Άμλετ και στον πιραντελλικό Ερρίκο Δ’, βάζοντας το ψέμα του θεάτρου στην υπηρεσία της αλήθειας”,

« … Ο Οδυσσέας επιστρέφει σήμερα στην Ιθάκη και κρύβεται συνεχώς γιατί είναι εκτός πραγματικότητας, πάσχων μάλιστα από…μανία καταδίωξης.»
« … Παίζοντας με τον εαυτό του, με τους ήρωές του που τον ξεγελούν, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης επιδιώκει να μοιραστεί τη χαρά του παιχνιδιού με τον θεατή γυρίζοντας στο μύθο του Οδυσσέα που τον έχει απασχολήσει και στο παρελθόν (Οδυσσέα γύρισε σπίτι). Τούτη τη φορά, ξετυλίγοντας το μίτο της ιστορίας του με μια έντονη πιραντελική διάθεση κι ένα χιουμοριστικό οίστρο.»

Γιώργος Βιδάλης – ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (Νοέμβριος 1997)

« … Η Τελευταία Πράξη διαθέτει όλα τα συστατικά εκείνα ενός προσεκτικά δουλεμένου θεατρικού κειμένου, με άριστη πλοκή, μη αναμενόμενες ανατροπές, σφιχτούς διαλόγους και σφύζουσα, σύγχρονη θεατρική γλώσσα. Ο συγγραφέας αντλεί το υλικό του από τον ομηρικό μύθο του Οδυσσέα, κάτι που το έχει κάνει και σε παλαιότερες θεατρικές καταγραφές, εντάσσοντας τα πρωτογενή στοιχεία του μύθου στη σύγχρονη πραγματικότητα με αξιοζήλευτη μαεστρία. Ξεπερνά έτσι τον σκόπελο της υπεραπλουστευμένης «μεταφοράς» και μεταγράφει με ξεχωριστή ευαισθησία ένα νέο έργο, διαχρονικό και σύγχρονο συνάμα, άμεσο και καθημερινό.»

Μαρία Παπαδοπούλου – ΕΞΩΣΤΗΣ (Νοέμβριος 1998)

ΜΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΚΑΠΟΥ ΑΛΛΟΥ (1997)

Μια Συνάντηση Κάπου Αλλού – Θέατρο Τέχνης – Κάρολος Κουν

Σκηνοθεσία: Μίμης Κουγιουμτζής
Σκηνικά: Αντώνης Δαγκλίδης
Σκηνικά – Κοστούμια: Αντώνης Δαγκλίδης, Χριστίνα Παπαγεωργίου
Μουσική: Φίλιππος Τσαλαχούρης

Έργο “σε δέκα εικόνες και αναμνήσεις”. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, “Αφορμή για το έργο στάθηκε η φράση ένος ήρωα στον Αόρατο θίασο: “Ήρθα να μαζέψω τον εαυτό μου που άφησα εδώ μέσα”. Πρόκειται για τη σκηνική αφήγηση ενός ταξιδιού στα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής του ήρωα. Πίσω από τα επεισόδια και τα τοπία που ανακαλεί, υπάρχουν στιγμές από τη ζωή άλλων προσώπων της δραματουργίας του Καμπανέλλη, αλλά και από προσωπικά βιώματα του συγγραφέα.

« … Στο καινούργιο του αυτό έργο ο συγγραφέας με γοητευτικό τρόπο συνδέει το υπαρκτό και το αναγνωρίσιμο της ζωής με το συμβολικό, φτιάχνοντας την εικόνα της πορείας ενός ανθρώπου από τη γέννησή του ως το θάνατο.»
« … Και αυτή η πορεία, που ιδεολογικά οδηγεί στην κατάληξη της «απαντοχής» της ζωής (ένα μήνυμα δηλαδή, στο οποίο φαίνονται να καταλήγουν στην ωριμότητά τους όλοι οι μεγάλοι συγγραφείς), συνοδεύεται θεατρικά από μια ευφυέστατη γραφή, γεμάτη χιούμορ και ποίηση.»

Βάιος Παγκουρέλης – ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ (Ιανουάριος 1998)

« … Ο Καμπανέλλης φωτίζει κάθε μια ηλικία με μια σημάινουσα και τραυματική εμπειρία. Αφηγείται μικρά, αλλά έντονα περιστατικά, αποσπασματικά και αδέσποτα, λες και ριπές φωτός διεισδύουν μέσα στον σκηνικό χρόνο και καταυγάζουν τα ράκη μιας ζωής. Το μυστήριο με αυτό το ευφυές έργο έγκειται σ’ αυτά. Αφηγείται αποσπασματικά, σωρεύει εικόνες, λες και τις ανασύρει από τη μνήμη μια επώδυνη γέννα και ταυτόχρονα οι πέντε συνειδήσεις, ή καλύτερα η μια συνείδηση σε πέντε φάσεις της εξέλιξής της ζουν ανεξάρτητα από τα γεγονότα. Έχεις την εντύπωση πως ο Καμπανέλλης αριστοτελικότατα διαχωρίζει την ουσία, το υποκείμενο, το πρόσωπα από τα συμβεβηκότα του.»

Κώστας Γεωργουσόπουλος – ΤΑ ΝΕΑ (Φεβρουάριος 1998)